Laktoz İntoleransı

Laktoz İntoleransı

Laktoz intoleransı günümüzde sıklıkla karşımıza çıkmaktadır. Laktoz intoleransı süt ve süt ürünlerindeki birincil veya ikincil laktaz eksikliği ile ilişkili karın ağrısı ve distansiyon, gurultu, gaz ve artan diyare ile karakterize bir hastalıktır . Laktoz intolerası sadece laktaz eksikliğine bağlı değil laktoz dozuna ,bağırsak florasına, bağırsak hareketine, ince bağırsaktaki bakteri miktarına, bağırsakların gaza olan hassasiyetine bağlıdır.

Glikoz ve galaktozdan meydana gelmiş bir disakkarit olan laktozun inek sütündeki ortalama oranı %4,8 ,anne sütünde  %7 , koyun sütünde %4,6 , keçi sütünde %4,0 dür.

Laktaz ince bağırsakta bulunan bir enzim olup laktozu glikoz ve galaktoza parçalar

Laktaz laktozu parçalayan enzim olup tüm memelilerde olduğu gibi insanlarda laktazın üretimi, anne sütünden kesilme sonrası vücutta azalmaktadır. Hastalarda laktaz üretimi yaşam süresince azalmaya devam etmektedir. Dolayısıyla, popülasyonunun %25’inin yaşamı boyunca laktoz intoleransı geliştireceği varsayılmaktadır.

Laktoz Hangi Besinlerde Bulunur?

  • Süt
  • Tereyağı
  • Margarin
  • Yoğurt
  • Peynir
  • Süttozu
  • Çikolata
  • Kefir
  • Dondurma
  • Kaymak, krema

 

Yoğurt bu ürünler arasında farklı bir yere sahiptir. İçindeki bakteriler laktozu parçalar ve süt içemeyen pek çok kişi rahatlıkla yoğurt tüketebilir. Laktoz intoleransı ve kefir tüketimi ile ilgili yapılan araştırmada, süte göre kefir tüketiminin gaz şikayetini %50 oranında azalttığı ve laktoz intolerans bulguları üzerine olumlu etkilerinin olduğu belirlenmiştir.

 

Bazı Besin Laktoz İçerikleri

Gıda Laktoz miktarı

(g/100g)

İnek sütü 4.9
Yoğurt 4.5
Taze beyaz peynir

Olgunlaştırılmış beyaz peynir

Peynir altı suyu (beyaz peynir)

2.05

0.74

4.57

Cheddar 0.18
Mozarella 0.07
Ekşi krema 2.91
Tereyağı 1
Dondurma 6
Çok tahıllı ekmek 0.56
Çikolata bar 8.21

 

Laktoz İntoleransının Semptomları

Laktoz intoleransı laktoz içeren besinlerin tüketilmesinden ve sindirilmesinden sonra şişkinlik, gaz ve karın ağrısıyla ortaya çıkar(4). Sindirilmemiş laktoz bağırsağın pH’sını düşürür buda sulu ve köpüklü bir dışkı oluşumuna sebep olur. Genellikle diyare ile seyreden semptomlar ilerleyen zamanlarda konstipasyon ile seyredebilir. Bazı çalışmalar laktoz intoleransında baş ağrısı,baş dönmesi ,lateraji ,eklem ağrısı ,alerji gibi semptomların ortaya çıkacağını göstermiştir.

Laktoz İntoleransı Kimlerde Görülür?

Laktoz intoleransına sahip hastalar 3 grupta toplanabilir:

1- Konjenital (doğuştan) laktoz intoleransı olan kişilerde bu durumun tanısı genetik testlerle konunabilir.

2- Mukoza hasarına bağlı laktoz intoleransı;

– Akut gasroenterit ,Giardiasis ya da ascariasis gibi parazit hastalıkları, crohn hastalığı,çölyak hastalığı (Gluten enteropatisi), irritabl barsak sendromu, radyasyon ve kemoterapiye bağlı barsak hasarlanmaları, ince barsak lenfomaları sekonder olarak görülmektedir

3- İnce bağırsak rezeksiyonuna bağlı laktoz intoleransı

TANI

Laktoz intoleransının tanısı laktoz tolerans testi ile konulabilir. Bu yöntemde açlık kan şekeri ölçüldükten sonra 50 g laktoz içeren besin alınır ve daha sonra kan şekeri ölçümü yapılır.

Eğer kan şekeri 20mg/dl altında bir artış gösteriyorsa laktoz intoleransı vardır. İdrar galaktoz düzeyi ölçülerek te tanı konabilir.

Laktoz Nefes Testi(Soluk testi): 50 g laktoz içeren bir besin alındıktan sonra sonra nefeste hidrojen gazı ölçülür

Biopsi: İncebarsaktan biopsi alınır. Ancak biopsi ile sadece ince barsaklarda laktoz intoleransına yol açabilecek başka bir hastalık bulunup bulunmadığı anlaşılabilir, laktoz intoleransı olup olmadığı söylenemez. Laktaz enzim aktivitesi değerlendirilir.

Laktoz İntoleransı ve Tıbbi Beslenme Tedavisi

Tedavinin temeli diyetteki laktoz içeren besinleri azaltmak veya laktaz enzim replasman tedavisidir. Fermente süt ürünleri fermente olmayan süt ürünlerine göre daha kolay tolere edileblilir.

Laktoz içeren besin tüketimi

Yapılan bir çalışmada 12 gr laktoz alımının semptomları azalttığı gösterilmiş. H2 üretiminin azaldığı saptanmıştır. Kişilerin 15 grama kadar laktoz alımını tolere edebilidiği , 18 gram laktoz alımı ile semptomların ortaya çıktığı 24 gram laktoz alımı ile ciddi semptomların oluştuğu ortaya konmuştur

İntestinal transit süresinin uzatılması

Sütün başka besinlerle tüketilmesi yada süte eklenen bileşikler (kakao,çay) laktozun kolona geçiş hızını azalttığı tespit edilmiştir böylece laktoz daha yavaş fermente olduğunu ve laktoz intoleransı semptomları azalttığı gözlemlebnmiştir.

Eksojen β-Galaktozidoz alımı ( Enzim Replasman Tedavisi)

Bakteri ve mantarlar tarafından üretilen laktaz enzimi primer laktoz intoleransında tedavi amacı ile kullanılabilir. Bu enzimin sıvı ve katı formları vardır. Enzim yemekten bir veya birkaç saat önce süt ve süt ürünlerin eklenebildiği gibi laktoz içeren besinin tüketiminden hemen önce de alınabilir.Laktozsuz sütün laktaz enzimi ve süt tüketimine göre semptomları azaltmada daha etkili olduğu belirtilmiştir.

Laktozun beslenmeden çıkarılması

Diyet tedavisinde laktoz içeren besinlerin beslenmeden çıkarılması ile gerçekleştirilen tedavi yöntemidir.

Dyt.Ezgi Atıcı